Maritus – Mauritius

Print pagePDF pageEmail page

Maritus

[slideshare id=30135538&doc=maritus-140117102603-phpapp01]

Maritus, Hint Okuyanusu’nun güneybatı kısmında yer alan ada ülkesi. O volkanik bir ada. O, Madagaskar’ın güneybatısındadır. Yüzölçümüsü 2.040 km2 olup ve nüfüs 1.291.456’dır (2012). Bu ülkede farklı dinlerden insanlar var ve o insanları yabancı dilleri de konuşuyor.

Nüfüs

Maritus’un nüfüsü 1.291.456’dır. Adanın resmi dili İngiliz’dir ve ikinci dili, Fransızca’dır; onun anadili Maritus Kreyolü’dur. Bu ülkede farklı dinlerden insanları vardır; müsülmanlar var, Hristiyanlıklar var, Hindular var, Budizm var. Onların kendisi dini bayramları vardır. Onların kendisi camiler, tapınaklar, kiliseler vardır. Ama, hiç sorun yok!

Ayrıca, insanları birçok yabancı dilleri konuşuyorlar. Onlar İngilizce, Fransizca ve bazen Asya’nın dilleri konuşuyor; mesela Hintçe, Urduca, Tamilce, Marati. Bazen insanlar Arapça da biliyor. Onlar, o dilleri, okulda öğreniyorlar. İlkokulden lisede kadar, İngilizce ve Fransizca öğreniyor. Onlar zorunlu konuları. Asya’nın diller, genelikli ilkokulda okuyor. Onlar, o dilleri öğrenmek için, kendini dinleri ve kültürleri göre, seçiyorlar. Maritus’lılar, okulda İngiliz araçıda, ders öğreniyorlar ama hocalar ile, Fransizca konuşuyor. Ayrıca, olsa bile, onlar ikidise biliyor, onlar Fransız filmleri, İngiliz filmlerden daha seviyor ve en çok gazeteler Fransızca’dır.

Maritus Kreyolü

Maritus’un Kreyolü, Fransızca gibi bir lehçe. Onun içinde, çok Fransız kelimeleri var ve bazen İngiliz kelimeleri. Afrikan’ın ve Asya’nın dillerdeki sözler de var. Maritus’luların zenginliki, adanın çok çeşitli bir tarihiz için oldu. Maritus kreyolü’nun Portekiz parçası, tarihteki Portekiz dönemiden geldi. Maritus kreyolü’nun Afrikan’ın parçası, Afrikan köleter için geldi. Maritus Kreyolü’nün, fonolojisi, Fransızca kadar çok benzerlik. Ama biraz dikkate değerleri farkları var; mesela; Fransız’ın “ch” ve “j”, Kreyolü’de “s” ve “z”dur.  Bunun gibi, Fransız’ın “u” ve “eu”, Kreyolü’de “i” ve “e”dur. 2011 yılında, Maritus’un hukumeti Maritus Kreyolü’ndaki bir ortografik islahı kararkıştırılmış. Şimdiye kadar, 3-4 sözluk ve dil bilgisi kitabı yazılmış. Masallar kitapları de var. Hatta, Kreyolü’ndaki Tintin’i kitap var!

Tarih

O ada, çok uzun zaman için oturulmamıştır. Sonra, tekriben 1500’ı yılında, bazen Arap denizciler adaya ziyaret etmiş ve onun haritada, Maritus için, ‘Dina Arobi’ yazmış. Onlar adada yerleşmemiş. Ondan sonra, ilk Avrupalılar gelmiş. Portekiz denizci, Domingo Fenandez Pereira adada tekriben 1511’de ilmiş. Eski Portekiz haritalarında, Maritus için, ‘Cirne’ ismi yazılmış. Sonra, başka Portekiz bir denizci, Don Pedro Mascarenhas, Maritus’u, Rodrig’i ve Renyon’u adaları grubu, ‘Mascarene’ isim vardı. Portekizliler, Maritus’ta uzun zamanı kalmamış.

Hollanda dönemi

1598 yılında, Amiral Wybrand Van Warwyck’ın komutusunun altında, bir Hollanda filoyu Maritus’a gelmiş. Onlar, bu ada, onların Prensi Maurice Van Nassau’nun onur içinde, ‘Maritus’u isim vermiş. Du adamlar, adada yerleşmemiş. Ama, takriban 1638 yılında, ilk Hollanda yerlesimciler Maritus’a gelmişler. Onlar on senedir, Maritus’ta kalmış. Onlar, Maritus’a, şekerkamışıyı, evcil hayvanları ve geyikleriyi getirmisler. Hollandalılar, 1710 yılında, Maritus’ten ayrılmış.

Dodo

Dodo, önceden, Maritus’te uçmayan ve endemik bir kuş olmuş. Ama çok uzun zamandan kaybolmuş. Dodo’nun boylu takriben 1 metre ve 10-18 kilo yüklemiş. Dodo’nun fotoğrafları yok. Sadece, resmiler var. Onun hakkında çok az biliyoruz. Sadece, bazen karakteristikleri biliyoruz; şişman, kahverengimsi-yeşil tüyleri, sarı ayakları, yalın ve gri bir kafası ve siyah, mavi ve yeşil bir gaga’dur. Dodo’lar kaybolmuşlar cünkü Hollandanlar onların yiyemişler ve şıçanlar Dodo’ların yumurtasılar yiyemişler. Zarallı!

Fransız dönemi

1715 yılında, Eylül ayında, Maritus’u bir Fransız koloniyi olmuş. O zamanda, Guillaume Dufresne D’Arsel ilmiş ve bu Hindistan’a yolununda çok önemli ve kıymetli bir liman almış. O bu ada, ‘Isle de France’ isim vermiş. Ama, 1735 yılınden sonra, Mahe de Labourdonnais’nin varışı ile, hakiki geliştirmeleri başlımış. Labourdonnais, Maritus’un Port Louis’te, liman ve gemi-inşanın merkesi kurmuş. Onun valilikte, başka önemli binalar da yapmış. Sonradan, Port Louis’i Maritus’un başkenti oldu. 1987’e kadar, adayı, Fransızı Hindistan’ın doğusunda Şirketi’nin yönetimi için, Fransız hükümeti bazen memular atamış. Ama zamanda, çok kısa dönemide, adanın nüfüsü onun kendisi hükümet kurmuş ama bu hukumeti kısa ömürlümüş.

Napolyon’un savaşlarında, İsle de France bir üs olmuş ve onden, İngiliz ticari gemileriye baskınları düzenmiş. Bu baskınlar 1810’a kadar devam etmiş. 1810 yılında, adanın ele geçirmek için, kuvvetli bir ingiliz seteri, adaya gelmiş. Onun ilk saldırıyı, 1810’nun Ağustos’unda adanın güneydoğundaki Grand Port’ta, başarız olmuş. İkinci ce ana saldırıyı, adanın küzeyinden, başarlı olmuş. İngilizler, çok askerlerle, adada inmiş ve onu ele geçirmiş. ‘İsle de France’ ismi, Fransız antlaşmayı ile, ‘Maritus’ yeniden olmuş. Maritus, Rodrig ve Seyşel ile, İngiliz bağımlılık olmuş. Fransız antlaşmayında, İngilizler garanti etmiş ki, onlar adanın oturanlarının dileri, gelenekleri, yasaları saygı gösterecekler.

İngiliz dönemi

İngiliz yönetimi ile, Robert Farquar’nın valiliği ile, adada hızlı sosyalı ve ekonomiki değişiklikleri olmuş. Bunlardan önemli bir tanesi, 1835’ti, köleliğin kaldırılmasıyı olmuş. Bu yüzden, onlraın kölelerinin kayıpı için, hükümeti onlara, toplam 2 milyon sterlim vermiş. Bu kölerleri, Fransız dönemide, Afrika ve Madagaska’dan getirmişler.

Kölerliğin kaldırılmasıyıdiği için, adanın ekonomisi etkilenmiş. Bu nedenle, çiftileri Hindistan’ın tarafı dönünmuş ve Hindistan’den, şekerkamışı alanlarında calışmak için, çok emekçileri getirmiş. Bu emekçileri, Müslüman ve Hindu olmuş.

Bağımsız ve Cumhuriyet

Maritus, İngiliz’lerden onun bağımsızı, 12 Mart 1968’de edinmiş. Onda sonra, Sir Seewoosagur Ramgoolam, Maritus’un ilk başbakan olmuş. Ayrıca, 12 Mart 1992’de, Maritus Milletler Topluluğu’da bir Cumhuriyet olmuş. İlk cumhurbaşkantı, Cassam Uteem olmuş. Her sene, Maritus’te, 12 Mart’te, bağımsızlık ve cumhuriyetlik, kutlanır.

Ekonomisi

Maritus’un ekonomisi, tekstil, turizm, şeker ve finansal hizmetleri göredir. Ayrıca, bilgi ve iletişim teknolojisi, deniz ürünleri, yenilenebilir enerjileri, eğitimi ve sağlıki, ekonomiside ilave edidiler. Maritus’te, hiç yeraltı zenginlikleri yok, bu sebeple, Maritus onun enerji gereksinimlerisi için, petrol ürünleri ithal ediyor. Maritus’un parası “Rupi” oldur. Teknolojiler ilişkin, Maritus’u bayındır. Cep telefon hizmetleri, optik fibre, hızlı interneti ve yazılım geliştirme (Programleri yazmak) var. Maritus, Avrupa’ya diğerler arasında, şeker ve elbiseler ihraç ediyor.

Dağlar

Maritus volkanik bir ada. O yüzden, onun toprağı düzlu değildir. Birçok dağ ve dağ sırasılar da var. Maritus’te 3 tane dağ sırası var; Port Louis/Moka arasındanın sırası, Savanne sırası ve Kara Nehir’in sırası. O sırasılarının içinde bir platosu olur; onun adı “Orta Platosu”’dur.

Nehirler

Maritus’te de çok nehir var. Onunde, takriban 20 nehir var. Ayrıca güzel vadileri, cağlaryanları ve gülleri var.

Port Louis

Maritus’un ekonomik merkezi ve baskentinin adı Port Louis. O Maritus’un kuzeybatısındadır. Orada, limanı, parlamento, elçilikleri var. Port Louis’te at yasarı alan ve muşhur bir Pazar da vardır.

Bayramlar

Maritus’te onun karısık nüfüsü göre, çok bayram var. İnsanları farklı dinleri var, ve onun kendi bayramlar var. Bunlar bazen bayramları;

Cavadee

Cavadi bir Hindu bayramı. Onunda, Hinduler tapma için, ateşin üstünde yürüyor, kendi bedenleri takı ile deliyorlar, kutsal dansları ediyorlar, kawal tasıyorlar ve tağınakten nehire geçit töreni yapıyor. Nehirde, onun idolu batıyor. Kawal, renkli, süslemiş, büyük ve ahşap bir yapıyı.

Çince’nin Bahar Bayramı

O gününde, çinceler onun kendi yeni yıl kutlanıyor. Onlar kendi aralarında kekler, tatlılar, ve hediyeler bozdururlar. Onlar özel bir tatlı yiyor; Balmumu Keki. Çocuklar yaslılardan hóng bāo alıyor. hóng bāo kırmızı tarbolardır. Onun içinde para vardır. Çinceler arkadaşlarına da kekler veriyor.

Holi

Bu renkli bayramı. Hindular, onun takvimin baharı kutlanıyor. Onlar renkli suyu ve pudralık renkleri ile oyunuyor ve aralarında hediye bozduruyor.

Divali

Hindular için nuru bayramıdır. Bu bayramda, Hindular kendi evlerini ışık ile süslüyor. Onların mezheb göre, iyiliğin kötülükten zaferi için, bu bayram kutlanıyor.

Mutfak

Bizim mutfağı, nüfüsünüzü gibi çok karışıktır. Asya’nın mutfağı var, avrupa’nın mutfağı var ve çincelik mutfağı var. Ayrıca, Maritus’un kendi kendisi mutfağı var. Onunda, çok balıklı ve yerelli ürünlerilik yemekler var; mesela balığılık köri ya da deniz mahsullerinin şorbası. Ayrıca, özel bir yemeği kategoriyi var; adı – sokaktaki yemekleri. Türk tatlılar da var; onun için özel ve pahalı bır lokanta var.

About irshaad

Irshaad is from Mauritius and a student in Information Systems Engineering in Turkey. Social, geeky, tech-lover and everything that's linked to technology; he's in it. Not exactly 'Jack of all trades' but he likes to try and test each and everything he comes across. His personal page: irshaad.me